OCD Ảnh Hưởng Đến Các Mối Quan Hệ Như Thế Nào
Một trong những điều khó khăn nhất khi sống chung với rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD) là chứng kiến căn bệnh này ảnh hưởng đến những người mà bạn yêu thương.
OCD không chỉ gây ra lo âu, những suy nghĩ xâm nhập và các hành vi cưỡng chế. Nó còn có thể tạo ra khoảng cách giữa bạn và những người luôn quan tâm đến bạn.
Một Kỷ Niệm Tôi Vẫn Còn Nhớ
Trước khi kết hôn, tôi từng hẹn hò trong khi sống chung với OCD và đã mắc rất nhiều sai lầm vì căn bệnh này.
Có một kỷ niệm mà đến nay tôi vẫn nhớ rất rõ.
Một người bạn gái cũ đến nhà tôi chơi vào mùa đông và cô ấy cảm thấy lạnh. Cô ấy hỏi tôi xin một chiếc chăn. Lúc đó, OCD khiến tôi tin rằng mình không thể đưa chăn cho cô ấy vì đó là lần đầu tiên cô ấy đến nhà và chiếc chăn đã bị "gắn" với một trong những quy tắc do OCD tạo ra.
Tôi biết điều đó nghe thật vô lý, nhưng lúc ấy tôi cảm thấy mình không thể chống lại sự thôi thúc của OCD.
Cô ấy đang lạnh và tôi rất muốn giúp, nhưng tiếng nói của OCD lại mạnh hơn cả lý trí.
Sau đó tôi cảm thấy rất xấu hổ, bởi đó không phải con người mà tôi muốn trở thành.
Đó là một trong những điều tàn nhẫn nhất của OCD. Nó có thể khiến một người cư xử theo cách hoàn toàn không phản ánh giá trị hay con người thật của họ.
Khi OCD Bị Hiểu Lầm
OCD có thể khiến các mối quan hệ trở nên khó khăn vì nhiều hành vi của người mắc bệnh rất khó hiểu đối với những ai chưa từng trải qua nó. Bạn bè, người thân và bạn đời có thể nghĩ rằng những hành động đó mang tính cá nhân, trong khi thực tế không phải vậy.
Ví dụ, mẹ tôi đôi khi cảm thấy buồn khi tôi nói rằng một vật gì đó đã bị "nhiễm". Bà nghĩ rằng tôi đang chê bà bẩn hoặc nói điều gì tiêu cực về bà.
Nhưng sự thật hoàn toàn khác.
Tôi không sợ bụi bẩn, vi khuẩn hay vấn đề vệ sinh. Điều tôi sợ là sự nhiễm bẩn mang tính siêu hình (metaphysical contamination), một dạng OCD khiến người bệnh tin rằng một đồ vật, địa điểm, con người hoặc trải nghiệm đã bị "nhiễm" bởi những điều vô hình như vận rủi, lời nguyền hoặc một liên tưởng tiêu cực.
Dù tôi cố gắng giải thích thế nào đi nữa, cũng không có một công tắc nào để tôi có thể đơn giản tắt những nỗi sợ đó. Chính OCD tạo ra nỗi sợ, chứ không phải tôi.
OCD Đã Ảnh Hưởng Đến Con Gái Tôi
OCD cũng ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa tôi và con gái.
Có những buổi biểu diễn ở trường, các hoạt động, buổi khiêu vũ và những sự kiện quan trọng mà tôi đã bỏ lỡ vì sợ bị kích hoạt OCD. Tôi sợ phải nghe một bài nhạc nào đó, nhìn thấy một từ nào đó hoặc gặp một điều gì đó có thể khiến OCD bùng phát.
Khi nhìn lại, đó là những điều tôi hối tiếc nhất.
Con gái tôi hiểu rằng tôi mắc OCD, nhưng sự thấu hiểu đó không thể lấy lại khoảng thời gian mà tôi đã đánh mất. Đó là một trong những sự thật đau lòng nhất của căn bệnh này.
Khi OCD Thay Bạn Đưa Ra Quyết Định
Một trong những điều khiến tôi cảm thấy bất lực nhất là OCD thường xuyên đưa ra quyết định thay cho mình.
Có lúc vợ tôi muốn đi đâu đó nhưng OCD lại nói rằng tôi không thể đi. Có lúc tôi muốn đến thăm ai đó nhưng OCD bắt tôi phải hoàn thành các nghi thức trong đầu trước. Cũng có khi OCD nói rằng tôi không được rời khỏi nhà cho đến khi thực hiện xong các nghi thức liên quan đến ranh giới khu đất, suy nghĩ, hình ảnh hoặc những hành vi cưỡng chế khác.
Đã có những giai đoạn trong cuộc đời mà gần như mọi quyết định của tôi đều bị OCD chi phối.
Nó ảnh hưởng đến nơi tôi đến, người tôi gặp, những gì tôi chạm vào và cách tôi sử dụng thời gian của mình.
Khi OCD kiểm soát bạn như vậy, nó cũng sẽ ảnh hưởng đến những người xung quanh.
Bạn Bè Thường Hiểu Lầm
OCD cũng có thể làm tổn hại đến các mối quan hệ bạn bè.
Nhiều người cuối cùng nghĩ rằng bạn đang phớt lờ họ, tránh mặt họ hoặc không còn muốn duy trì tình bạn nữa. Thực tế, mọi chuyện thường phức tạp hơn rất nhiều.
Đối với tôi, có những lúc tôi tránh liên lạc chỉ vì sợ nghe phải một từ ngữ, một chủ đề hoặc một cuộc trò chuyện có thể kích hoạt OCD. Càng ít giao tiếp thì việc tránh né lo âu càng trở nên dễ dàng hơn.
Đáng tiếc là sự né tránh luôn đi kèm với cái giá phải trả.
Những người xung quanh tôi chưa bao giờ chống lại OCD của tôi. Họ chỉ đang phải sống cùng với những hậu quả mà OCD gây ra.
Vai Trò Của Gia Đình Và Bạn Đời
Trở thành vợ, chồng, người thân hoặc bạn bè của một người mắc OCD nặng là điều không hề dễ dàng.
Sự kiên nhẫn, thấu hiểu và kiến thức về OCD có thể tạo nên sự khác biệt rất lớn. Một trong những điều tốt nhất mà người thân có thể làm là tạo ra một môi trường để người mắc OCD cảm thấy đủ an toàn để chia sẻ những khó khăn của mình.
Những nỗi sợ đó có thể không phản ánh thực tế, nhưng cảm giác lo âu mà người bệnh trải qua là hoàn toàn có thật.
Điều đó không có nghĩa là người thân phải chịu trách nhiệm quản lý OCD thay cho họ. Cũng không có nghĩa là phải chấp nhận những hành vi gây tổn thương hoặc không phù hợp.
OCD có thể tạo ra áp lực rất lớn ngay cả đối với những mối quan hệ bền chặt nhất.
Chịu Trách Nhiệm Với Quá Trình Hồi Phục
Dù OCD có khó khăn đến đâu thì cuối cùng, việc quản lý căn bệnh này vẫn là trách nhiệm của chính tôi.
Vợ, bạn bè và gia đình có thể hỗ trợ tôi, nhưng họ không thể làm liệu pháp ERP thay tôi. Họ không thể uống thuốc thay tôi. Họ cũng không thể chiến đấu với những hành vi cưỡng chế thay tôi.
Vai trò của họ là động viên và đồng hành. Vai trò của tôi là tiếp tục nỗ lực trên con đường hồi phục.
OCD có thể gây ra áp lực rất lớn cho các mối quan hệ, nhưng việc điều trị có thể giúp ích. Thông qua liệu pháp ERP, thuốc điều trị và sự hỗ trợ từ các chuyên gia sức khỏe tâm thần, nhiều người mắc OCD đã học được cách giảm bớt ảnh hưởng của căn bệnh này đối với bản thân và những người họ yêu thương.
OCD luôn muốn chúng ta tin rằng các nghi thức sẽ bảo vệ những người mình yêu quý. Nhưng khi nhìn lại cuộc đời mình, tôi nhận ra điều ngược lại. Chính những nghi thức ấy lại là thứ khiến tôi xa cách những người mà tôi yêu thương nhất.