Sự Khác Biệt Giữa Nỗi Sợ Và Nguy Hiểm
Đã từng có một thời gian tôi tin rằng nỗi sợ và nguy hiểm là cùng một thứ.
Nếu tim tôi đập nhanh, chắc chắn phải có nguy hiểm. Nếu mức độ lo âu của tôi lên đến mười trên mười, hẳn một điều gì đó khủng khiếp sắp xảy ra.
Nếu OCD bảo tôi không được chạm vào một thứ gì đó, không được mua một món đồ, không được bước qua ranh giới đất hoặc thậm chí không được nghe một từ nào đó, tôi cho rằng chắc chắn phải có lý do chính đáng.
Suy cho cùng, tại sao não tôi lại phản ứng mạnh đến vậy nếu không có nguy hiểm thật sự?
Câu hỏi đó đã giữ tôi mắc kẹt trong nhiều năm.
Nỗi Sợ Là Một Cảm Xúc. Nguy Hiểm Là Thực Tế.
Một trong những bài học lớn nhất tôi học được qua quá trình điều trị là nỗi sợ và nguy hiểm không phải là cùng một thứ.
Nỗi sợ là một cảm xúc.
Nguy hiểm là một mối đe dọa thực tế.
Đôi khi chúng xuất hiện cùng nhau. Nếu một chiếc ô tô đang lao thẳng về phía bạn, cảm giác sợ hãi là phù hợp vì khi đó có nguy hiểm thật sự.
Nhưng OCD làm một điều khác.
Nó tạo ra nỗi sợ mà không tạo ra nguy hiểm.
Sự phân biệt đó đã thay đổi mọi thứ đối với tôi.
OCD Khiến Mọi Thứ Có Vẻ Quan Trọng
Một điều OCD làm đặc biệt giỏi là thuyết phục bạn rằng bất cứ điều gì bạn đang trải qua ngay lúc này đều đáng được bạn dành toàn bộ sự chú ý.
Tác nhân kích hoạt có vẻ quan trọng. Suy nghĩ xâm nhập có vẻ quan trọng. Sự không chắc chắn có vẻ quan trọng. Nghi thức có vẻ cần thiết.
Lo âu khiến bạn cảm thấy như đó là bằng chứng cho thấy một điều khủng khiếp sắp xảy ra.
Nhưng cảm thấy sợ không có nghĩa là một điều gì đó thật sự nguy hiểm.
Trải Nghiệm Của Tôi Với Suy Nghĩ Ma Thuật
Phần lớn OCD của tôi liên quan đến suy nghĩ ma thuật và điều mà cá nhân tôi gọi là sự nhiễm bẩn siêu hình.
Ví dụ, một từ nhất định có thể khiến tôi tin rằng món đồ tôi mua trong ngày hôm đó bằng cách nào đó đã bị nhiễm bẩn hoặc bị nguyền rủa.
Về mặt lý trí, tôi biết lời nói không có loại sức mạnh đó.
Nhưng về mặt cảm xúc, não tôi lại phản ứng như thể chúng thật sự có sức mạnh ấy.
Tim tôi đập nhanh. Dạ dày tôi thắt lại. Tâm trí tôi lập tức bắt đầu tìm kiếm cách sửa chữa tình huống.
Khi nhìn lại, tôi nhận ra một điều rất quan trọng.
Nỗi sợ là thật.
Nguy hiểm thì không.
Não Không Phải Lúc Nào Cũng Nói Sự Thật
Điều này từng rất khó để tôi chấp nhận.
Tôi luôn cho rằng não mình đang cảnh báo về một điều quan trọng.
Đôi khi đúng là như vậy.
Nhưng đôi khi thì không.
OCD là một rối loạn thường gắn nhãn những tình huống bình thường thành các trường hợp khẩn cấp.
Một từ ngẫu nhiên trở thành trường hợp khẩn cấp. Một sự trùng hợp trở thành trường hợp khẩn cấp. Việc mua đồ ăn trở thành trường hợp khẩn cấp. Bước qua một ranh giới đất cũng trở thành trường hợp khẩn cấp.
Não phát chuông báo động ngay cả khi không có đám cháy nào.
Điều đó không có nghĩa là tiếng chuông báo động mang cảm giác giả tạo.
Sự lo âu hoàn toàn là thật.
Vấn đề là chuông báo động đang bị kích hoạt bởi một điều vốn không thật sự nguy hiểm.
Vì Sao Các Hành Vi Cưỡng Chế Có Vẻ Hiệu Quả
Nếu không có nguy hiểm thật sự, tại sao các hành vi cưỡng chế lại có vẻ hữu ích?
Bởi vì chúng làm giảm nỗi sợ.
Đó là một sự khác biệt rất quan trọng.
Chúng làm giảm nỗi sợ.
Chúng không loại bỏ nguy hiểm.
Khi tôi thực hiện một nghi thức, mức độ lo âu của tôi thường giảm xuống.
Trong nhiều năm, tôi xem đó là bằng chứng cho thấy nghi thức đã có tác dụng.
Ngày nay, tôi nhìn nhận điều đó theo cách khác.
Nghi thức không ngăn chặn một thảm họa.
Nó chỉ tạm thời làm dịu hệ thần kinh của tôi.
Đó là hai điều hoàn toàn khác nhau.
Đáng tiếc là mỗi lần tôi nghe lời OCD, tôi vô tình dạy cho não rằng chuông báo động giả đó đáng được lắng nghe.
Điều đó khiến chu kỳ tiếp tục tồn tại.
ERP Đã Thay Đổi Góc Nhìn Của Tôi
Liệu pháp Phơi nhiễm và Ngăn chặn Phản ứng đã dạy tôi một điều mà trước đây tôi chưa bao giờ nghĩ là có thể.
Bạn có thể cảm thấy sợ mà không thật sự gặp nguy hiểm.
Ban đầu, ý tưởng đó nghe có vẻ không thể tin được.
Làm sao tôi có thể ngồi yên với tất cả sự lo âu đó mà không cố sửa chữa nó?
Nhưng mỗi lần phơi nhiễm thành công dần dần dạy cho não tôi một bài học khác.
Nỗi sợ cuối cùng cũng tự giảm xuống.
Không phải vì tôi thực hiện một nghi thức.
Không phải vì tôi đã giải quyết được ám ảnh.
Không phải vì tôi đạt được sự chắc chắn.
Nó giảm xuống vì lo âu tự nhiên sẽ tăng rồi giảm khi chúng ta ngừng nuôi dưỡng nó.
Nhìn Lại
Khi nhìn lại vài năm vừa qua, tôi nhận ra có rất nhiều quyết định của mình được đưa ra dựa trên nỗi sợ thay vì nguy hiểm thật sự.
Tôi né tránh địa điểm. Tôi né tránh từ ngữ. Tôi né tránh bài hát. Tôi lặp lại nghi thức. Tôi trì hoãn việc mua sắm. Tôi hoãn lại những phần quan trọng của cuộc sống.
Không phải vì tôi thật sự gặp nguy hiểm, mà vì OCD đã thuyết phục tôi rằng nguy hiểm đang tồn tại.
Nhận ra điều này vừa khiến tôi thất vọng, vừa mang lại hy vọng.
Thất vọng vì OCD đã lấy đi quá nhiều thời gian của tôi.
Nhưng cũng đầy hy vọng vì điều đó nhắc tôi rằng quá trình hồi phục là điều có thể.
Nếu nỗi sợ không tự động đồng nghĩa với nguy hiểm, tôi không cần phải phục tùng mọi nỗi sợ xuất hiện.
Điều Tôi Tự Nhắc Mình Ngày Hôm Nay
Tôi vẫn mắc OCD.
Tôi vẫn trải qua những suy nghĩ xâm nhập.
Tôi vẫn có những ngày sự lo âu trở nên quá sức chịu đựng.
Nhưng ngày nay, tôi cố gắng tự hỏi một câu hỏi khác.
Thay vì hỏi: “Tại sao mình lại sợ đến vậy?”, tôi hỏi: “Mình có thật sự đang gặp nguy hiểm không?”
Hai câu hỏi đó không phải lúc nào cũng giống nhau.
Trong phần lớn trường hợp, câu trả lời là không.
Điều đó không khiến nỗi sợ biến mất ngay lập tức.
Nhưng nó nhắc tôi rằng tôi không cần phải xem mọi cảm giác như một sự thật.
Nỗi sợ là một phần của OCD.
Nguy hiểm là một phần của cuộc sống.
Học được cách phân biệt hai điều đó là một trong những bài học quan trọng nhất trong quá trình hồi phục của tôi.
Và mỗi lần thực hành ERP, tôi lại nhắc mình một điều đơn giản.
Chỉ vì OCD khiến một điều gì đó có vẻ nguy hiểm không có nghĩa là nó thật sự nguy hiểm.
