Tại Sao Tính Dẻo Của Não Bộ Giúp Hồi Phục Từ OCD
Khi lần đầu nghe đến khái niệm tính dẻo của não bộ, tôi thật sự cảm thấy nó quá tốt để có thể là sự thật.
Mọi người nói rằng não có thể thay đổi, các đường dẫn mới có thể hình thành, và nhiều năm sống cùng OCD có thể dần mất đi sức ảnh hưởng nhờ luyện tập lặp lại.
Tôi muốn tin điều đó, nhưng ban đầu vẫn rất hoài nghi.
Sau nhiều năm sống với OCD nặng và thực hành Liệu pháp Phơi nhiễm và Ngăn chặn Phản ứng (ERP), tôi tin rằng tính dẻo của não bộ là một trong những lý do quan trọng nhất khiến quá trình hồi phục trở nên khả thi.
Không phải vì ai đó nói với tôi như vậy, mà vì tôi đã nhiều lần quan sát sự thay đổi ấy diễn ra trong chính mình.
Não Bộ Học Từ Sự Lặp Lại
Cách đơn giản nhất để tôi hiểu về tính dẻo của não bộ là: não học từ những gì chúng ta lặp đi lặp lại.
Khi một hành vi được thực hiện hàng nghìn lần, não sẽ ngày càng thành thạo với hành vi đó.
Đáng tiếc là OCD tận dụng chính cơ chế này.
Mỗi nghi thức, mỗi lần tìm kiếm sự trấn an, mỗi hành vi né tránh và mỗi hành động cưỡng chế đều dạy cho não cùng một bài học:
“Nỗi sợ này chắc hẳn quan trọng, vì chúng ta đã phản ứng với nó.”
Càng lặp lại nghi thức, đường dẫn ấy càng trở nên mạnh hơn. Não không cố làm hại chúng ta; nó chỉ đang học từ sự lặp lại.
ERP Thay Đổi Bài Học Như Thế Nào
ERP dạy cho não một bài học hoàn toàn khác.
Thay vì đáp lại mọi suy nghĩ xâm nhập bằng một nghi thức, bạn cho phép suy nghĩ đó tồn tại mà không thực hiện hành vi cưỡng chế.
Ban đầu, điều này có thể tạo cảm giác cực kỳ sai trái. Lo âu tăng lên và não gần như gào thét rằng bạn phải sửa chữa vấn đề ngay lập tức.
Nhưng nếu tiếp tục ở lại với sự phơi nhiễm, một điều quan trọng bắt đầu xảy ra: mức lo âu dần hạ xuống mà không cần bạn phải làm nghi thức.
Bạn không giải quyết được ám ảnh, cũng không đạt được sự chắc chắn tuyệt đối. Bạn chỉ cho não trải nghiệm rằng không có điều gì bắt buộc phải xảy ra.
Đó chính là một bài học mới.
Tôi Đã Chứng Kiến Quá Trình Này Nhiều Lần
Tôi không thể đếm được mình đã trải qua chu kỳ này bao nhiêu lần.
Một tác nhân kích hoạt mới xuất hiện. Nó có vẻ rất lớn, rất khác biệt và đặc biệt hơn mọi tác nhân trước đó.
Não tôi nói rằng lần này không giống những lần khác.
Vì vậy, tôi chủ động đưa nó vào hệ thống ERP của mình.
Những ngày đầu thường rất khó khăn, đôi khi cả tuần đầu cũng vậy. Nhưng rồi điều gì đó bắt đầu thay đổi.
Tác nhân từng chiếm trọn suy nghĩ của tôi dần trở nên bình thường.
Tôi đã thấy điều này xảy ra với từ ngữ, địa điểm, bài hát, đồ vật và nhiều nỗi sợ liên quan đến tư duy mê tín của mình.
Đó là lý do tôi tin vào quá trình này. Không phải vì mọi lần phơi nhiễm đều dễ dàng, mà vì tôi đã chứng kiến kết quả đủ nhiều để biết điều gì thường xảy ra khi mình kiên trì.
Con Đường Cũ Dần Mờ Đi
Tôi thích hình dung quá trình này như việc đi bộ trong một khu rừng.
Nếu bạn đi cùng một lối mỗi ngày, cỏ sẽ biến mất và con đường ngày càng rõ hơn.
Đó là điều các hành vi cưỡng chế làm với não: chúng tạo ra một lối mòn quen thuộc.
ERP yêu cầu bạn ngừng đi trên lối mòn đó và bắt đầu chọn một con đường khác.
Ban đầu, con đường mới rất khó đi, xa lạ và tốn nhiều nỗ lực.
Nhưng mỗi lần bạn chọn nó thay vì con đường cũ, nó trở nên dễ đi hơn một chút.
Trong khi đó, con đường cũ dần bị cây cỏ che phủ vì bạn không còn sử dụng nó thường xuyên.
Đó là cách đơn giản nhất để tôi hình dung về tính dẻo của não bộ.
Vì Sao Giai Đoạn Đầu Khó Đến Vậy
Nhiều người từ bỏ ERP vì giai đoạn đầu thường là khó khăn nhất.
Tôi hoàn toàn hiểu điều đó.
Bạn đang yêu cầu não ngừng thực hiện một điều mà nó đã luyện tập trong nhiều tháng, thậm chí nhiều năm.
Vì vậy, cảm giác khó chịu là điều dễ hiểu.
Sự khó chịu không phải bằng chứng cho thấy ERP thất bại. Trong nhiều trường hợp, nó cho thấy não đang học một cách phản ứng mới.
Những thói quen mới hiếm khi tạo cảm giác tự nhiên ngay từ ngày đầu tiên.
Khoa Học Mang Lại Cho Tôi Hy Vọng
Điều tôi trân trọng nhất là tính dẻo của não bộ không chỉ là một câu nói tạo động lực.
Các nhà nghiên cứu đã dành nhiều thập kỷ để tìm hiểu cách não thay đổi thông qua học tập và trải nghiệm lặp lại.
Điều đó không có nghĩa quá trình hồi phục xảy ra chỉ sau một đêm.
Nó có nghĩa là não của chúng ta không bị khóa vĩnh viễn trong một kiểu phản ứng duy nhất.
Đối với tôi, điều này mang lại rất nhiều hy vọng.
Điều Tôi Tự Nhắc Mình Hôm Nay
Mỗi khi bắt đầu một bài tập phơi nhiễm mới, tôi nhắc mình rằng tôi không chỉ đang chống lại một hành vi cưỡng chế.
Tôi đang dạy cho não một điều mới.
Mỗi lần phơi nhiễm là thêm một lần lặp lại.
Mỗi nghi thức được kiềm chế là thêm một lần lặp lại.
Mỗi khoảnh khắc tôi chọn chấp nhận sự không chắc chắn thay vì làm theo hành vi cưỡng chế cũng là thêm một lần lặp lại.
Đó là cách những đường dẫn mới được xây dựng.
Quá trình này không kịch tính và cũng không xảy ra tức thì. Nó chậm, lặp đi lặp lại và đòi hỏi sự kiên trì.
Nhưng tôi đã thử nghiệm điều đó đủ nhiều trong cuộc sống của chính mình để không còn nghi ngờ liệu nó có hiệu quả hay không.
Tôi biết là có.
Điều đó không có nghĩa OCD biến mất hoàn toàn. Nó có nghĩa não có thể học một cách phản ứng khác.
Đối với tôi, đây là một trong những khám phá đầy hy vọng nhất trong quá trình hồi phục.
Bài viết này phản ánh trải nghiệm cá nhân của tôi khi sống cùng OCD. Tính dẻo của não bộ vẫn là một lĩnh vực đang được nghiên cứu tích cực trong khoa học thần kinh, và ERP được xem là một trong những phương pháp điều trị OCD dựa trên bằng chứng hiệu quả nhất khi được hướng dẫn bởi chuyên gia sức khỏe tâm thần có chuyên môn.